Pagina opties

Groter
A A

Geschiedenis

Ooststellingwerf behoort van oudsher tot de Stellingwerfen. Deze gebieden zijn al ruim 700 jaar bewoond.

Bij archeologische opgravingen zijn voorwerpen gevonden uit het stenen en bronzen tijdperk. Een van de bekendste daarvan is het offermes van Appelscha. Dit mes is te bezichtigen is in het Fries Museum in Leeuwarden.

De naam Stellingwarf werd in 1309 voor het eerst genoemd in een banbrief van de bisschop van Utrecht. Deze naam komt van het woord ‘stelle’, dat ‘meetellende hoeve’ betekent. Een stelling was een vertegenwoordiger van een stelle. De stellingen vervulden vroeger de officiële functies in de regio, waaronder het bestuur.

Van Drenthe naar Friesland

Het gebied hoorde ooit bij Drenthe. Rond 1328 kwam de afscheiding, toen 12 kerspelen van Drenthe zich aansloten bij de Friezen van Stellingwerf.

Tot het begin van de 16e eeuw functioneerde het gebied als een zelfstandig boerenrepubliekje. Het bestuur was toen in handen van de stellingen; vandaar de naam Stellingwerf. Daarna is het bij Friesland ingedeeld, in het begin als 1 en later - in 1524 - als 2 grietenijen.

Oorlog

In dit gebied zijn vroeger geregeld oorlogen gevoerd. Veelal rondom de verdedigingswerken (de schansen). Deze lagen aan enkele toegangswegen tot Friesland, in het immens grote veengebied tussen Friesland en Drenthe/Overijssel.

Bij Oldeberkoop lag de Bekhofschans. Met name Oldeberkoop heeft veel te lijden gehad van de troepen van de bisschop van Utrecht en de graaf van Holland.

Voorspoed na de Tweede Wereldoorlog

Tot de Tweede Wereldoorlog haalde men een mager inkomen uit de vervening, de landbouw, de bosbouw, de jacht en wat handel.

In de jaren ‘50 kwam een snelle ontwikkeling op gang. Daardoor vonden veel mensen werk in handel, industrie en dienstverlening.

Ook leverden voorzieningen op het gebied van onderwijs en welzijn veel nieuwe banen op.

Eigen identiteit en taal

Ondanks de samenvoeging met Friesland heeft de Stellingwerver-regio haar eigen identiteit behouden.

Een grote rol daarbij speelt de lokale taal Stellingwerfs. Vooral inwoners van de kleinere dorpen gebruiken het Stellingwerd nog veel. Hoewel in de noordelijke plaatsen vooral het Fries te horen is.

Stellingwerfs is verwant aan andere Nedersaksische streektalen van Drenthe, Overijssel, Gelderland en Groningen. Daarnaast hebben vooral de oude zanddorpen nog steeds een 'Drents gezicht’. En hier en daar staat nog een oude Saksische boerderij.

Cultuur

Er zijn nog overblijfselen van de vroegere cultuur. Bijvoorbeeld in de gemeentewapens en landschappelijke kenmerken. Daarnaast zijn er diverse andere aspecten die Ooststellingwerf op cultuurgebied de moeite van het bezoeken waard maken.

Klokkenstoelen

Bijzonder in Zuidoost-Friesland zijn de verschillende historische klokkenstoelen. Dit zijn open bouwwerkjes, meestal van hout, waarin klokken zijn geplaatst.

Vaak zijn ze te vinden bij sobere zaalkerkjes of bij kerkhoven. Vroeger werden ze gebruikt om berichten door te geven.

In Ooststellingwerf zijn ze onder andere te vinden in Appelscha, Elsloo, Oosterwolde, Fochteloo, Donkerbroek en Nijeberkoop.

Openluchttheater Appelscha

Het openluchttheater achter de Bosberg was in de jaren ’50 tot en met de jaren ’70 een attractie van formaat. 1000-en toeristen en bewoners bezochten jaarlijks de vele voorstellingen in de theaterkuil.

Rudi Carel, Pipo de clown, Swiebertje, Bueno de Mesquita en de toen net beginnende André van Duin vierden er triomfen.

In 1987 werd het theater grotendeels ontruimd en gesloten vanwege te hoge kosten. In 2003 is het totaal gerenoveerd met in totaal 581 zitplaatsen.

Musea

Er zijn verschillende musea in de gemeente Ooststellingwerf. In Makkinga vindt u bijvoorbeeld museum Oold Ark (een handwerktuigmuseum). In Appelscha ligt het tuberculosemuseum Beatrixoord.

Informatie over al deze locaties is te vinden op de website van Tourist Info Appelscha/Zuidoost Friesland.

Overige bezienswaardigheden

In Ooststellingwerf zijn bijvoorbeeld diverse monumenten en historische boerderijen. Daarnaast is de geschiedenis terug te vinden in het landschap en de verschillende bebouwingsvormen in de dorpen.

De links hieronder leiden u verder door de geschiedenis van het gebied:

Gemeentearchief

Uiteraard hebben wij ons eigen gemeentearchief met schatten aan historische informatie. Dit archief is voor iedereen toegankelijk.