Ooststellingwerf behoort van oudsher tot de Stellingwerven. Deze gebieden zijn al ruim 700 jaar bewoond.

Bij archeologische opgravingen zijn voorwerpen gevonden uit het stenen en bronzen tijdperk. Een van de bekendste daarvan is het offermes van Appelscha. Dit mes is te bezichtigen is in het Fries Museum in Leeuwarden.

De naam Stellingwarf werd in 1309 voor het eerst genoemd in een banbrief van de bisschop van Utrecht. Deze naam komt van het woord ‘stelle’, dat ‘meetellende hoeve’ betekent. Een stelling was een vertegenwoordiger van een stelle. De stellingen vervulden vroeger de officiële functies in de regio, waaronder het bestuur.