75 jaar voortgezet onderwijs in Waskemeer
‘een hypermoderne streekschool die in een behoefte voorziet’
Het Christelijk voortgezet onderwijs in Waskemeer kan in 2026 een 75-jarig of zelfs 80-jarig jubileum vieren. In 1946 wordt voorloper de Christelijke ULO gesticht in Boven-Haulerwijk en in 1951 komt het eerste echte schoolgebouw aan de Willem Kroezestraat in Beneden-Haulerwijk gereed.
Stichting
Vlak na de Tweede Wereldoorlog in juli 1945 komt het bestuur van de Christelijke Nationale Schoolvereniging van Haulerwijk bij Roelof Jan Voortman, hoofd van de CVO-school in dat dorp, met het idee om een bijzondere MULO op te richten. Voortman is bang dat er mogelijk twee bijzondere scholen komen: één voor gereformeerden en één voor hervormden en baptisten. Hij probeert het initiatief wat bij te sturen. Inspectie en gemeente zijn het met Voortman eens. Bovendien is er vanwege de oorlog nog grote schaarste aan bouwmaterialen, meubilair en leermiddelen zodat de overheid de stichting van nieuwe scholen afremt.
Toch komt het bestuur van de vereniging tot stichting en instandhouding van scholen met den bijbel te Haulerwijk op 25 augustus 1945 met het verzoek om een school voor uitgebreid lager onderwijs (ULO) te mogen oprichten. Dit bestuur snapt dat er ‘onder de huidige omstandigheden’ geen mogelijkheid is tot een nieuw gebouw, maar men wijst op de mogelijkheid tot huur van verenigingsgebouw Pro Rege, (Haulerwijk 527) naast de gereformeerde kerk. Dat gebouw zal dan wel ‘eenige wijziging moeten ondergaan en van meubilair moeten worden voorzien’. Aan het subsidieverzoek wordt een lijst bijgevoegd van de 42 leerlingen van de Christelijke scholen in Beneden, Midden- en Boven-Haulerwijk, die in 1946 in aanmerking komen voor deze ULO. De lijst bevat namen van lokaal bekende families als Bouma, Kronemeijer, Reinders, Sandburg, Slofstra en Oldenburger.
Toch komt het bestuur van de vereniging tot stichting en instandhouding van scholen met den bijbel te Haulerwijk op 25 augustus 1945 met het verzoek om een school voor uitgebreid lager onderwijs (ULO) te mogen oprichten. Dit bestuur snapt dat er ‘onder de huidige omstandigheden’ geen mogelijkheid is tot een nieuw gebouw, maar men wijst op de mogelijkheid tot huur van verenigingsgebouw Pro Rege, (Haulerwijk 527) naast de gereformeerde kerk. Dat gebouw zal dan wel ‘eenige wijziging moeten ondergaan en van meubilair moeten worden voorzien’. Aan het subsidieverzoek wordt een lijst bijgevoegd van de 42 leerlingen van de Christelijke scholen in Beneden, Midden- en Boven-Haulerwijk, die in 1946 in aanmerking komen voor deze ULO. De lijst bevat namen van lokaal bekende families als Bouma, Kronemeijer, Reinders, Sandburg, Slofstra en Oldenburger.
In Pro Rege
Het provisorische schoolgebouw in Boven-Haulerwijk biedt ruimte aan 56 leerlingen en vier klassen met een maximum van 36 leerlingen per klas. Al op 10 februari 1946 starten de lessen. De officiële opening volgt op 1 april. De statuten worden pas vastgesteld op 6 juni. In het eerste schooljaar telt de ULO 41 leerlingen en twee leraren: H. Hasper (tevens ‘hoofd’) uit Dokkum en J. Dam uit 2e Exloërmond. Per 1 augustus wordt het lerarenkorps versterkt met Piet Houtsma, zoon van de directeur van de zuivelfabriek in Beneden-Haulerwijk. Houtsma ontwikkelt zich tot een iconische docent en zal tot 1980 aan deze school lessen verzorgen in o.a. Duits en biologie. Vanaf 1949 worden er diploma’s verstrekt.
De school is al gauw te klein, zodat een lokaal van de zogenaamde ‘Middenschool’ moet worden betrokken als dependance. In 1946 begint ook al de zoektocht naar een nieuw volwaardig schoolgebouw. De plaatsbepaling gaat gepaard met veel discussie over de dorpen waar de school zich op moet gaan richten. Op 31 mei 1948 wonen 71 van de 111 leerlingen in Haulerwijk. De rest komt veelal uit Donkerbroek, Duurswoude, Wijnjeterp, Bakkeveen, Een en Zevenhuizen. Donkerbroek wil het liefst een eigen ULO. Een andere lobbygroep wil met de nieuwe school Midden-Haulerwijk versterken. In juli 1948 wordt een knoop doorgehakt. De ULO komt in het uitbreidingsplan van Beneden-Haulerwijk, dat in 1954 de dorpsstatus krijgt en omgedoopt wordt in Waskemeer. Op 22 juni 1950 wordt vergunning verleend voor de bouw van de nieuwe school. Het ontwerp is van architect Van Wijk en Broos te Groningen. De firma Offringa uit Beneden-Haulerwijk bouwt de school voor 60.649 gulden.
In de Willem Kroezeschool
De officiële opening is op 6 april 1951 voor ongeveer 90 genodigden in ‘de keurige bovenzaal, die met een tiental bloemenmanden was versierd’. Voorzitter Mindert Jan de Boer staat stil bij de naamgever van de school, wijlen meester Willem Kroeze uit Drachten. ‘Hij was in het eind der vorige eeuw de stuwkracht voor Christelijk onderwijs’ (in Zuidoost-Friesland). Burgemeester Bontekoe spreekt van ‘een hypermoderne streekschool die in een behoefte voorziet’.
’s Avonds zijn er activiteiten met ouders, leraren en kinderen. ‘De jongste der leeraren, R. Mussche, gaf nog een voordracht ten beste. Ter afwisseling werden een paar stukjes gespeeld met orgel en viool’…’Natuurlijk werd deze avond de tractatie van chocolademelk, koekjes, bonbons en sigaren niet vergeten. Omstreeks half 12 werd deze blijde dag beëindigd, nadat het hoofd der school was voorgegaan in dankgebed’.
Uitbreiding, fusie en nieuwbouw
In1956 telt de school 121 leerlingen en is uitbreiding nodig met twee leslokalen. In 1968 gaat de ULO op in de MAVO. De school groeit naar ongeveer 200 leerlingen, zodat er in 1981 een dependance op de Fenne moet worden bijgebouwd. Enkele jaren later dreigt opheffing. Op het hoogtepunt telt de school zo’n 250 leerlingen. In 1994 wordt de MAVO een onderdeel van scholengemeenschap Liudger met als hoofdvestiging Drachten. Sinds 2004 is de school gevestigd in nieuwbouw aan de Leidijk en is de band met de ontstaansgeschiedenis wat losser. Op de plek van de oude school zijn inmiddels woningen gebouwd.
Meer informatie?
U kunt het gemeentearchief bezoeken. De studiezaal is elke donderdag open van 9.00 tot 16.30 uur. Maak hiervoor eerst een afspraak via telefoonnummer 14 0516 of mail naar gemeente@ooststellingwerf.nl.
