Biodiversiteit is de laatste tijd veel in het nieuws. Soortenrijkdom van planten en dieren is van onschatbare waarde. De gemeente Ooststellingwerf pakt de handschoen op en gaat de schijnwerpers zetten op wat de gemeente kan doen voor biodiversiteit in het openbaar groen. En we roepen alle inwoners en ondernemers op om ook in actie te komen. Na anderhalf jaar willen we op basis van de beste ideeën samen een meerjarenplan maken.

Aanmelden nieuwsbrief biodiversiteit

achtergrond icoontjes natuur

Wat is biodiversiteit?

Letterlijk betekent ‘bio’ leven, en ‘diversiteit’ verscheidenheid. Biodiversiteit betekent dus ‘veel verschillende levensvormen’. Biodiversiteit gaat dus over àlles wat leeft, of het nu planten zijn, dieren, bacteriën of schimmels. Als die verschillende beestjes en plantjes hebben ook met elkaar te maken. Ze zijn van elkaar afhankelijk.  Alle levensvormen en hun onderlinge relaties noem je een kringloop of ecosysteem. Hier gaat het om eten en gegeten worden. Elke levensvorm of soort is een schakeltje. Hoe meer verschillende schakeltjes er zijn, hoe stabieler het systeem.

Waarom is biodiversiteit belangrijk? 

Biodiversiteit is niet alleen belangrijk voor planten en dieren, maar ook voor mensen. Om als mens prettig te kunnen leven zijn we afhankelijk van biodiversiteit. Een voorbeeld is de opkomst van de eikenprocessierups. Omdat we veel eiken hebben geplant in een omgeving met weinig variatie in plantensoorten  kan de rups ongestoord zijn gang gaan. Als we meer streekeigen planten in de berm laten groeien biedt dat een leefgebied voor roofwespen. Die zijn ongevaarlijk voor mensen, maar zijn  natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. Dus met biodiversiteit zorg je voor natuurlijke plaagbestrijding. Minder overlast door brandharen én minder kosten voor het inhuren van een bedrijf dat de nesten uit de boom zuigt.  

Een ander voorbeeld is de teelt van voedingsgewassen. Ook daar speelt biodiversiteit een rol bij plaagbestrijding. Roofvogels helpen om muizenplagen in graanvelden te voorkomen. En bijen en hommels zijn belangrijk voor bestuiving,  bijvoorbeeld  van fruit. Daarnaast is een grote verscheidenheid aan soorten voor de mens belangrijk voor de ontwikkeling van medicijnen of nieuwe voedselgewassen.  

Het is duidelijk: biodiversiteit is goed voor iedereen! 

Wat kan je doen voor de biodiversiteit?

Op de website www.biodiversiteit.nl staan veel tips. Een paar hieruit:

  • Plant bloeiende planten voor bijen en vlinders die stuifmeel en nectar hebben. Bijen hebben daarvan nectar en stuifmeel nodig. De vlinders gaat het vooral om de nectar. De top 5 geschikte planten voor bijen en vlinders: vlinderstruik, ijzerhard, kattenkruid, hemelsleutel en klimop.
  • Werk met borders in plaats van plantenbakken. Dan kan het regenwater goed de grond in zakken. En de wortels van de planten blijven koeler. Op balkons zijn plantenbakken de enige optie, maar daar kun je ook leuke resultaten mee bereiken. Zorg voor ruime potten en een goede waterafvoer.
  • Maak uw tuin aantrekkelijk voor vogels en egels. Door vogelkastjes en door uw tuin niet te 'netjes' te maken. Laat het blad op de grond liggen, daar kunnen insecten onder leven.
  • Verander uw dak in een vegetatiedak. Dat is eigenlijk een soort daktuin.

Waarom zaait de gemeente niet op veel meer plekken bloemzaad in?

Om bloemrijkere bermen te krijgen hoef je niet altijd een bloemenmengsel in te zaaien.
Sterker nog; het beste is als je de wilde planten die er van nature thuis horen de kans geeft om te kiemen en in bloei te komen. Dat doen we al 10 jaar met ecologisch maaibeheer.  Je moet wel geduld hebben;  het duurt een aantal jaren voordat je meer andere planten in de berm krijgt. 

Met een bloemrijk mengsel heb je sneller kleur in de berm. Daar  kiezen we voor op speciale plekken.  
Bijvoorbeeld de bermen langs uitvalswegen uit de dorpen. Daar komen veel mensen langs. 
Ook op plekken in het buitengebied waar we de berm moeten vergraven, bijvoorbeeld voor het aanleggen van leidingen, zaaien we wel vaak een bloemrijk mengsel in. Dan krijg je sneller een bloemrijke vegetatie terug.

Voor het inzaaien van een bloemrijk mengsel moet je de grond bewerken en zaaigoed kopen. Om voor de biodiversiteit het beste resultaat te boeken gebruiken we altijd streekeigen zaden. 

Bloemrijke bermen zijn niet alleen mooi om te zien, maar ze zijn ook belangrijk voor dieren zoals bijvoorbeeld bijen en hommels.

Hoe gaat het met de bijen?

Net als mensen hebben bijen drie dingen nodig: een plek om te wonen, nestmateriaal  en voldoende voedsel. Omdat we het grootste deel van ons landoppervlak machinaal maaien en oogsten (dus grote oppervlakken tegelijk aanpakken) zijn er regelmatig periodes dat er voor bijen weinig of geen voedsel te vinden is. Daarnaast kunnen bijen te lijden hebben van bestrijdingsmiddelen of ziektes (honingbij).

Honingbijen in ons land worden altijd gehouden door imkers. Naast de honingbij komen er maar liefst 357 andere bijensoorten voor in Nederland. Omdat ze niet gehouden worden, noemen we die ‘wilde bijen’. Wilde bijen moeten zichzelf zien te redden. De meeste leven niet in volken, maar zijn solitair. Ze bouwen een nestje in de grond, in een holle stengel of in je bijenhotel. Naast een plek voor hun nest hebben ze ook stuifmeel en nectar nodig op vliegafstand. Sommige soorten hebben speciale planten nodig, zoals klavers of viooltjes. 

Wat kun je zelf doen voor bijen ? 
Belangrijk is dat er het hele groeiseizoen veel verschillende bloeiende planten zijn. Liefst streekeigen soorten, want veel wilde bijen zijn juist daar van afhankelijk. Dat kun je doen door bij elke maaibeurt stroken gras met bloemen te laten staan. Die stroken neem je dan in een volgende maaibeurt mee. Laat ook over de winter hoekjes met dode plantenstengels staan. Hier nestelen bijen in. Ook poppen van vlinders help je daar de winter mee door. 
De meeste soorten wilde bijen zijn ongevaarlijk voor mensen, ze steken vrijwel nooit.

De helft van de insectenbestuiving van voedselgewassen vindt plaats door de honingbij. De andere helft wordt verzorgd door andere bijen. 

Leuke websites over bijen:
www.bestuivers.nl
www.bijenstichting.nl
www.vlinderstichting.nl

Ideeën als basis voor het biodiversiteitsplan

Tijdens de aftrap van het project op 5 juni en de biodiversiteitsmarkt hebben we enorm veel ideeën gehoord. Op basis van deze ideeën gaan we het meerjarenplan maken. 

  • Bermen. We kregen veel reacties binnen over onze bermen. Veel mensen vinden dat die wel wat bloemrijker en soortenrijker kunnen zijn. Of dat er minder gemaaid moet worden.
  • Voor de landbouw wordt randenbeheer vaak genoemd.
  • Inkoopbeleid 
  • Volks- en pluktuinen
  • Vegetatiedaken
  • Vertellen wat de gemeente doet in het openbaar groen
  • Vertellen wat kan je zelf doen. Bijvoorbeeld hoe kan je je eigen tuin inrichten

Herfstige taferelen: vallend blad goed voor de biodiversiteit

Tussen struiken en bloemen en in de borders hebben gevallen bladeren een belangrijke functie. Deze laag bladeren werkt namelijk isolerend. Op deze manier beschermt het blad de wortels van meerjarige planten en komen ze de winter gezonder door. Ook vormt het afgevallen blad onder invloed van het weer en met de hulp van insecten en bodemdieren voeding voor de planten in het komende jaar. Bij het verwijderen van het blad verdwijnen ook voedingsstoffen uit de plaatselijke kringloop. Het is daarom soms beter voor de planten om het gevallen blad te laten liggen. Maar een te dik laag blad kan er ook voor zorgen dat de planten stikken. Toch heeft ook dit weer een functie. Egels en andere tuindieren maken juist weer gebruik van een dik bladerdek, om hier bv een winterslaap in te houden.

Op het gras zorgen de gevallen bladeren ervoor dat er geen licht meer bij het gras kan komen, waardoor het kan afsterven. De ontstane kale plekken vullen zich in het voorjaar met onkruid. Blad op verharding kan zorgen voor “gladheid”. Daarom is het aan te raden om het blad wel te verwijderen van gras en verharding. Dit blad kan in de groene container of op de composthoop.

Blad in de openbare ruimte

De buitendienst van de gemeente Ooststellingwerf ruimt het blad in de openbare ruimte op de volgende manier op:

  • De buitendienst ruimt het blad op wat op grasvelden en grasbermen in de bebouwde kom ligt.
  • Het blad in de beplanting laten we zoveel mogelijk liggen.
  • In de openbare ruimte wordt het blad door de buitendienst op bulten geblazen en vervolgens opgehaald. Dit opgeruimde blad wordt gecomposteerd.
  • Blad dat inwoners uit eigen tuinen opruimen en bij het andere blad in de openbare ruimte brengen, wordt mits er geen takken en ander afval inzit ook afgevoerd.
  • Bladkorven plaatsen we niet. Bladkorven trekken ook ander groenafval aan zoals takken, restanten van éénjarige planten e.d. Daarnaast zijn in het voorjaar de locaties waar bladkorven hebben gestaan nog steeds zichtbaar door verstikking van het gras door de aanwezigheid van blad in de korven.

Contact

Heb je vragen, ideeën of iets anders als het gaat om biodiversiteit? We horen graag van je. Mail ons op biodiversiteit@ooststellingwerf.nl.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief over het biodiversiteitsproject.